Ώρα διεκδικήσεων για τους ωδειακούς μουσικούς

V. ΠΟΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ;

Όπως έχω ήδη αναφέρει, τα δικαιώματα που απορρέουν από την ειδίκευσή μας είναι η εκτέλεση και η διδασκαλία των μουσικών οργάνων αφενός, η σύνθεση και η διδασκαλία των σχετικών ανώτερων θεωρητικών μαθημάτων αφετέρου.

Η σύνθεση καθεαυτή είναι η πιο ελεύθερη μορφή μουσικής δραστηριότητας και πραγματικά δεν έχω γνώμη εάν μπορεί να αποτιμηθεί ως προσόν σε οποιαδήποτε βαθμίδα. Η διδασκαλία των μαθημάτων που της αντιστοιχούν, όμως, εφόσον αφορούν «τεχνικές» σύνθεσης (Αρμονία, Αντίστιξη, Φούγκα, Ενορχήστρωση και εν τέλει μεθοδολογία σύνθεσης σε διάφορα στυλ διαφόρων εποχών), μπορούν να αποτιμηθούν. Και θα πρέπει να γίνει μιά σύγκριση με εκείνα που διδάσκονται (εδώ και διεθνώς) στα ΑΕΙ ώστε να τους αποδοθεί το επίπεδο που πρέπει.

Η εκτέλεση μουσικού οργάνου (περιλαμβανομένης της μονωδίας), επίσης, προφανώς υπόκειται στην αξιοκρατία της ελεύθερης απασχόλησης, εκτός όταν πρόκειται για θέσεις σε ορχήστρες (ή χορωδίες) και δη τις Κρατικές. Εκεί το ωδειακό δίπλωμα είναι προαπαιτούμενο και το κύριο προσόν για την πρόσληψη. Αυτό που ισχύει σήμερα είναι ότι το ΑΣΕΠ επιβλέπει την διαδικασία και τα κριτήρια της εξέτασης, αλλά τις ακροάσεις διοργανώνουν οι ίδιοι οι φορείς, θεωρητικά με αδιάβλητο τρόπο, στο βαθμό που θέλουν πράγματι να επιλέξουν τους καλύτερους κάθε φορά – αυτό είναι το συμφέρον τους. Φυσικά πάντοτε υπάρχει περιθώριο βελτίωσης έτσι ώστε τα κριτήρια που τίθενται να διακρίνονται από ακρίβεια και δικαιοσύνη και η βαθμολόγηση να είναι αμερόληπτη.

Η διδασκαλία του μουσικού οργάνου είναι ο πιο κρίσιμος τομέας γιατί αποτελεί τον πυρήνα της εκμάθησης της μουσικής. Είναι στο κέντρο όχι μόνο του εκπαιδευτικού συστήματος της μουσικής αλλά της ίδιας της διάδοσης της τέχνης. Και επειδή είναι διεσπαρμένος σε τρεις διαφορετικούς φορείς – σε Ωδεία, Μουσικά Σχολεία και Ανώτατα Ιδρύματα – θα πρέπει με δίκαιο τρόπο να επιφυλαχθεί στους αποφοίτους και των τριών το δικαίωμα να διεκδικούν θέσεις εργασίας. Ο πλέον πρόσφορος τρόπος στις σημερινές συνθήκες είναι τα κριτήρια και οι διαγωνισμοί του ΑΣΕΠ, το οποίο ιδρύθηκε ακριβώς γι’ αυτό το σκοπό: να επιλέγει το προσωπικό στις θέσεις εργασίας του δημόσιου τομέα. Και πρέπει να ανοίξει μιά σοβαρή συζήτηση για το είδος των κριτηρίων και τη μορφή των διαγωνισμών – που, για παράδειγμα, δεν αρκεί να είναι απλώς μιά γραπτή εξέταση, ούτε μιά σκέτη ακρόαση δεξιοτεχνικών απαιτήσεων.

Το Ευρωπαϊκό πλαίσιο προσόντων, όπως έχουμε ήδη δει, δεν έχει ξεκάθαρη θέση για το επίπεδο όπου μπορεί να ανήκει η επάρκεια της γνώσης του μουσικού οργάνου. Είναι φυσικό ότι εξαρτάται από το πραγματικό επίπεδο της εκμάθησης σε κάθε χώρα, πρέπει πάντως να επισημάνουμε ότι η Ελλάδα, βάσει των διεθνών διακρίσεων αλλά και των μεταπτυχιακών σπουδών σε Ανώτατο επίπεδο σημαντικού αριθμού καλλιτεχνών, βρίσκεται πολύ ψηλά στο διεθνή χώρο.

Στο «διά ταύτα», οι απόψεις ποικίλλουν. Τις παραθέτω κατ’ αρχήν:

– η αντίληψη ότι το επίπεδο 6 αφορά αποκλειστικά Πανεπιστημιακές σπουδές οδηγεί τους ωδειακούς τίτλους στο 5 (η διάταξη του υπουργείου παιδείας για το Κρατικό Πιστοποιητικό μάλιστα απαιτούσε και εξετάσεις για όλους, είτε κατέχουν τίτλους είτε όχι).
– η άποψη ότι η υψηλή εξειδίκευση που απαιτεί η απόκτηση διπλώματος ορίζει το Ωδείο ως Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, οδηγεί στο επίπεδο 6 (ΤΕ).
– η θεώρηση ότι το δίπλωμα είναι η ανώτατη δυνατή απόληξη των μουσικών σπουδών, οδηγεί σε διεκδίκηση του επιπέδου 8.

Για να μη θεωρηθεί ότι υπεκφεύγω, η προσωπική μου άποψη είναι η δεύτερη, επίπεδο 6 (ΤΕ). Ωστόσο δεν είναι εδώ ο χώρος να αναπτύξω την επιχειρηματολογία: Αντιθέτως, θέλω -με ολόκληρη τη σειρά αυτή των κειμένων- να προκαλέσω την ζύμωση στο μυαλό όλων, ώστε όταν έρθει η ώρα των Γενικών Συνελεύσεων να είμαστε πραγματικά έτοιμοι να εκφέρουμε τεκμηριωμένη γνώμη. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πως ό,τι αποφασίσει να διεκδικεί ο Σύλλογος δεν αρκεί να είναι αυτό που μας συμφέρει, πρέπει να έχει σοβαρή τεκμηρίωση για να έχει ελπίδες.