Ώρα διεκδικήσεων για τους ωδειακούς μουσικούς

IV. ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΗ ΣΧΟΛΩΝ Ή ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ;

Το αίτημα της διαβάθμισης των Ωδειακών σπουδών εκκρεμεί από την αρχή της Μεταπολίτευσης. Τότε που τα Ωδεία ήταν μόνα τους στο χώρο της μουσικής εκπαίδευσης, και πολύ λιγότερα από σήμερα: τα περισσότερα ήταν παραρτήματα των μεγάλων Αθηναϊκών. Το νόημα λοιπόν της διαβάθμισης συνδεόταν με τα εξίσου παλαιά αιτήματα για ίδρυση Ανώτατης Μουσικής Ακαδημίας και υπαγωγή του όλου ενιαίου συστήματος στο υπουργείο Παιδείας. Αιτήματα που δεν απορρίφθηκαν ποτέ ευθέως, αλλά δεν προχώρησαν κιόλας. Αντ’ αυτών, η πολιτεία προτίμησε την σαφώς πιο εύκολη λύση: να δημιουργήσει για τη μουσική θεωρητικές Ανώτατες σχολές.

Μετά τρεις και πλέον δεκαετίες, το τοπίο έχει αλλάξει, με μερικές δεκάδες Μουσικά Σχολεία και λίγα Τμήματα Μουσικών Σπουδών σε ΑΕΙ κάποια απ’ τα οποία περιλαμβάνουν στο πρόγραμμά τους και διδασκαλία οργάνων. Ωστόσο, σ’ αυτό το ακόμα κατακερματισμένο σύστημα, οι Ωδειακές σπουδές παραμένουν -όπως και σε όλον τον κόσμο, όπου υπάρχουν- ο κορμός της μουσικής εκπαίδευσης. Αυτή είναι μιά παραδοχή που δεν μπορεί κανείς να αρνηθεί. Όλοι ανεξαιρέτως οι μουσικοί εκτελεστές της λόγιας Δυτικής μουσικής, ανεξαρτήτως τυχόν άλλων σπουδών τους, την έμαθαν κατά βάσιν στα Ωδεία. Αυτά είναι οι μόνοι προς τούτο εξειδικευμένοι εκπαιδευτικοί φορείς και μάλιστα καλύπτουν όλο το ηλικιακό φάσμα των σπουδαστών, ενώ είναι διεσπαρμένοι σε όλη τη χώρα, σε συνοικίες των μεγαλουπόλεων, πόλεις, κωμοπόλεις και νησιά. Μέχρι στιγμής, τουλάχιστον, τίποτα δεν μπορεί να τα υποκαταστήσει.

Εδώ, αρχίζουν τα οξύμωρα. Σταδιακά, στην αγνώμονα Ελλάδα, ο κορμός βρέθηκε αστήρικτος: Η απουσία διαβάθμισης νόθευσε τελικά την ίδια την «αναγνώριση από το κράτος» των ωδειακών τίτλων σπουδών. Οι κάτοχοί τους στελέχωσαν σχολεία, ΤΕΙ και ΑΕΙ αλλά ενώ οι μαθητές τους στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση αποκτούσαν διαβαθμισμένους τίτλους, οι ίδιοι δεν αποκτούσαν …ούτε το δικαίωμα συμμετοχής στον ίδιο διαγωνισμό μαζί τους! Δημιουργήθηκαν απίστευτες, πρωτοφανείς στρεβλώσεις, παρότι δεν είμαστε η μόνη χώρα με μουσικές σπουδές χωρίς διαβάθμιση. Απλώς, στις άλλες χώρες τηρήθηκαν κάποιοι δίκαιοι κανόνες και βρέθηκαν κάποιες ισορροπίες.

Η διαβάθμιση των Ωδείων και Μουσικών Σχολών που φαίνεται ως το λογικό πρώτο βήμα, είναι μιά εξαιρετικά σύνθετη, προβληματική και χρονοβόρα διαδικασία, για λόγους που απαιτούν …σελίδες περιγραφής. Αντιθέτως, η αναγνώριση των επαγγελματικών δικαιωμάτων και η πιστοποίηση των προσόντων των αποφοίτων τους, μέσω του Ευρωπαϊκού Πλαισίου, παρότι μοιάζει πρωθύστερη, είναι στην πραγματικότητα πιο εφικτή. Χρειάζεται βεβαίως σοβαρή μελέτη και διαβούλευση, αντί της πρόχειρης και εν τέλει αυθαίρετης ή περιοριστικής κατάταξης, στον πίνακα των προσόντων, του ενός ή του άλλου μαθησιακού αποτελέσματος.

Το κυρίως ζητούμενο για μας τους μουσικούς των ωδειακών σπουδών είναι να μας αναγνωριστούν, με σταθερό και μόνιμο τρόπο, τα επαγγελματικά δικαιώματα που αντιστοιχούν στα προσόντα της εξειδίκευσής μας, δηλαδή αφενός την εκτέλεση και τη διδασκαλία μουσικού οργάνου (περιλαμβανομένης της μονωδίας), και αφετέρου την σύνθεση μουσικής και τη διδασκαλία των σχετικών ειδικών θεωρητικών μαθημάτων. Και είναι η μέριμνα για την εξασφάλιση αυτών των δικαιωμάτων που θα δείξει σε ποιό επίπεδο του πλαισίου προσόντων πρέπει να τοποθετηθούμε, και αυτό με τη σειρά του τον δρόμο για την σωστή ακαδημαϊκή ισοτιμία. Όχι το αντίστροφο, όπως έχει επιχειρηθεί μέχρι σήμερα. Ποιά αξία μπορεί να έχει άλλωστε η οποιαδήποτε πιστοποίηση (όπως αυτή που προτάθηκε πρόσφατα) αν δεν οδηγεί ξεκάθαρα σε συγκεκριμένες δυνατότητες διεκδίκησης θέσεων εργασίας; Για την …κορνίζα;

Ας έχουμε στο μυαλό μας κάτι ξεκάθαρο: προϋπόθεση (και άρα βασική μας διεκδίκηση) είναι να αναγνωρίσει η πολιτεία την καθαυτό αξία των ωδειακών σπουδών – πέρα από τις αδυναμίες τους ή την αυτονόητη ανάγκη βελτίωσής τους. Να πάρει την απόφαση όχι να τα αποκόψει, αλλά να τα συνδέσει με το όλο σύστημα της μουσικής εκπαίδευσης. Μόνο μ’ έναν τέτοιο εξορθολογισμό θα βρεθούν λύσεις δίκαιες και οριστικές, και η απαραίτητη ηρεμία στο χώρο που θα επιτρέψει να επεξεργαστούμε στη συνέχεια τις απαραίτητες βελτιώσεις, σε όλα τα επίπεδα των σπουδών.