Ώρα διεκδικήσεων για τους ωδειακούς μουσικούς

ΙΙΙ. ΠΕΡΙ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΕΩΝ, ΓΕΝΙΚΩΣ

Ας ξεκαθαρίσουμε ευθύς εξαρχής ότι μιά σειρά από έννοιες που μας αφορούν, όπως η διαβάθμιση σχολών ή προγραμμάτων σπουδών, η αναγνώριση τίτλων, η πιστοποίηση προσόντων, τα επαγγελματικά δικαιώματα, εξ ορισμού αναφέρονται στον δημόσιο τομέα. Ανεξαρτήτως του αν σκοπεύει κανείς να εργαστεί εκεί, είναι το κράτος, η πολιτεία που οφείλει να νομοθετήσει και να ορίσει τη διαδικασία για τη διεκδίκηση θέσεων εργασίας, στο δικό της χώρο πρώτα. Ο ιδιωτικός τομέας στη συνέχεια ακολουθεί τα δεδομένα. Χαρακτηριστικό, βασικό παράδειγμα: Η νομοθεσία για τις μουσικές σπουδές (πρόγραμμα σπουδών, εξετάσεων και προϋποθέσεις απόκτησης τίτλου) αφορά το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης. Αποκλειστικά! Στη συνέχεια, με άλλο νόμο ορίστηκε ότι τα ιδιωτικά ωδεία και σχολές που επιθυμούν να είναι ισότιμα με αυτό, οφείλουν να ακολουθούν το πρόγραμμά του. Εκεί είναι, εξ άλλου, και ένα κομβικό σημείο: Δεν έχει το κράτος περιθώριο να αγνοήσει τον ίδιο του το νόμο και να μην αποδέχεται την δεδομένη ισοτιμία των τίτλων σπουδών όλων των ωδείων…

Οι εμπνευστές της συνθήκης της Μπολόνια και κατ’ επέκταση του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων, βρέθηκαν μπροστά σε μιά μεγάλη δυσκολία: Η διαβάθμιση των ειδικών σπουδών (όπως είναι της μουσικής) δεν μπορεί να έχει ακριβή αντιστοιχία με τις γενικές σπουδές. Η υψηλή εξειδίκευση και οι πολλές άλλες ιδιαιτερότητες τέτοιων σπουδών δημιουργούν την ανάγκη εξίσου ειδικών ρυθμίσεων. Για παράδειγμα, ένας ωδειακός τίτλος κατατασσόμενος στο επίπεδο 4 ή 5, δεν θα είναι αυτομάτως και ισότιμος ή ανώτερος του απολυτηρίου του Γενικού Λυκείου (που ανήκει στο 4), αφού δεν περιλαμβάνει τα γενικά μαθήματα. Θα χρειαζόταν λοιπόν ΚΑΙ το απολυτήριο, ώστε να έχει κανείς το σχετικό επαγγελματικό προσόν, π.χ. της διδασκαλίας. Κατά τον ίδιο τρόπο, το πιστοποιητικό που χορηγούν οι Ανώτατες Μουσικές Ακαδημίες μπορεί να είναι μεν στο επίπεδο 6, αλλά για να είναι ισότιμο με πτυχίο ΑΕΙ (Bachelor), πρέπει το πρόγραμμα σπουδών να περιλαμβάνει και ορισμένες διδακτικές μονάδες (credits: ECTS = European Credit Transfer System). Κάποια επιπλέον μαθήματα, δηλαδή, σε σχέση με το «ωδειακό» πρόγραμμα.

Στην Ελλάδα όπου δεν υπήρξαν ποτέ Ανώτατες Μουσικές Ακαδημίες, βρισκόμαστε σε προγενέστερο στάδιο εξέλιξης: Κάποια από τα υπάρχοντα Τμήματα ΑΕΙ προσπαθούν σ’ αυτή την κατεύθυνση αλλά έχουν ακόμα πολύ δρόμο μπροστά τους (και δυσκολίες, ασφαλώς) ώσπου να συμπεριλάβουν το πλήρες Ωδειακό πρόγραμμα, ενώ τα Ωδεία κάνουν την περισσότερο εξειδικευμένη τεχνική εργασία, χωρίς να περιλαμβάνουν όλα τα θεωρητικά credits των Πανεπιστημίων. Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι το ένα είναι «ανώτερο» ή «κατώτερο» του άλλου. Η φύση τους είναι διαφορετική και μη συγκρίσιμη. Η μουσική είναι τέχνη μαζί και επιστήμη και δη εφαρμοσμένη, άρα μόνο ως συμπληρωματικές μπορεί κανείς να δει τις δύο αυτές βασικές πτυχές της για να έχει την ορθή εικόνα των μουσικών σπουδών.

Γι’ αυτό πλέον οι Μουσικές Ακαδημίες διεθνώς, δεν αρκούνται στο να διατηρούν, όπως άλλοτε, συνεργασία ή σύνδεση με τα Πανεπιστήμια, προκειμένου να συμπληρώνουν οι σπουδαστές τους τα απαραίτητα για το Bachelor ή το Μaster μαθήματα. Αλλά, η μία μετά την άλλη, συγχωνεύονται μαζί τους, μετατρέπονται σε Πανεπιστημιακά τμήματα, ώστε να διασφαλίζουν την πληρότητα των σπουδών – και την ακαδημαϊκή επάρκεια των τίτλων τους, φυσικά.

Σε αυτή τη μεταβατική φάση διαμορφώνονται και οι διαβαθμίσεις των τίτλων των ειδικών σπουδών, σε όλη την Ευρώπη. Τώρα είναι η στιγμή να γίνει και στη δική μας χώρα.